روابط عمومی

 

به گزارش پایگاه خبری،  ایشان که در فهرست ۲ درصد دانشمندان پراستناد برتر جهان قرار دارند، در این مصاحبه از مسیر علمی، حوزه‌های پژوهشی و دغدغه‌های آموزشی خود گفته‌اند.

مشروح مصاحبه:

لطفاً کمی از مسیر تحصیلی و علمی خود بگویید. چگونه به حوزه مهندسی کامپیوتر و به‌طور خاص شبکه‌های کامپیوتری علاقه‌مند شدید؟

بنده تحصیلات دانشگاهی خود را در مقطع کارشناسی مهندسی کامپیوتر در دانشگاه فردوسی مشهد آغاز کردم. در ادامه، در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری همین دانشگاه، در گرایش سیستم‌های نرم‌افزاری با تمرکز بر شبکه‌های کامپیوتری، از طریق سهمیه استعدادهای درخشان پذیرفته شدم. دوران دکتری را با معدل ۱۸ از ۲۰ به پایان رساندم و در این مسیر، به عنوان دانشجوی استعداد برتر شناخته می‌شدم. در سال تحصیلی ۱۳۹۳ نیز برای دریافت جایزه تحصیلی بنیاد ملی نخبگان برگزیده شدم و در دوران تحصیل، پژوهشگر برتر دانشجویی بودم.

علاقه‌ام به شبکه‌های کامپیوتری از همان سال‌های کارشناسی شکل گرفت؛ جایی که متوجه شدم شبکه‌های ارتباطی، ستون فقرات فناوری اطلاعات امروز هستند و هر پیشرفت در این حوزه می‌تواند به‌طور مستقیم بر زندگی مردم اثر بگذارد. پس از دکتری، به عنوان پژوهشگر پسادکتری در دانشگاه فردوسی مشهد فعالیت کردم و از سال ۱۳۹۹ به عنوان عضو هیئت علمی به دانشگاه اصفهان پیوستم.

حوزه‌های پژوهشی اصلی شما چیست و روی چه موضوعاتی کار می‌کنید؟

تمرکز اصلی پژوهش‌های بنده بر «نرم‌افزارسازی شبکه» است. به بیان ساده، نرم‌افزارسازی شبکه یعنی به‌جای اینکه تجهیزات شبکه با سخت‌افزار ثابت و از پیش تعیین‌شده کار کنند، بتوانیم رفتار شبکه را از طریق نرم‌افزار کنترل و مدیریت کنیم. این رویکرد انعطاف‌پذیری بالایی در مدیریت شبکه ایجاد می‌کند و هزینه‌های نگهداری را کاهش می‌دهد.

در این چارچوب، موضوعاتی مانند شبکه‌های نرم‌افزارمحور (SDN)، مجازی‌سازی توابع شبکه (NFV)، اینترنت اشیا (IoT)، شبکه‌های چندرسانه‌ای و بهینه‌سازی در شبکه‌های کامپیوتری از جمله زمینه‌های اصلی پژوهش‌های اینجانب است. در سال‌های اخیر نیز روی کاربردهای این فناوری‌ها در نسل‌های جدید شبکه‌های مخابراتی، اینترنت اشیای چندرسانه‌ای و شبکه‌های هوشمند برق کار کرده‌ام. حاصل این پژوهش‌ها، انتشار مقالات متعدد در ژورنال‌ها و کنفرانس‌های تخصصی و سطح بالا بوده است.

در همین زمینه، ترجمه دو کتاب با عنوان «شبکه‌های نرم‌افزارمحور (رویکردی جامع)» جلد اول و دوم را نیز در انتشارات جهاد دانشگاهی اصفهان انجام داده‌ام. این کتاب که ترجمه ویراست دوم یکی از پرفروش‌ترین و معتبرترین منابع این حوزه در سطح جهان است، با رویکردی نوین و جامع، مفاهیم این شبکه را از چرایی پیدایش تا اجزا، چارچوب‌ها، پروتکل‌ها و کاربردها بررسی می‌کند.

در رزومه شما عنوان «دانشمند پراستناد ۲٪ برتر جهان» به چشم می‌خورد. کمی درباره این دستاورد توضیح دهید.

این عنوان بر اساس گزارش سالانه تیم پژوهشی دانشگاه استنفورد و با همکاری مؤسسه الزویر منتشر می‌شود. در این گزارش، پژوهشگران جهان بر اساس شاخص‌های استنادی مانند تعداد استنادات، شاخص هرش و سایر معیارهای کیفی در ۲۲ حوزه موضوعی رتبه‌بندی می‌شوند و دو درصد برتر معرفی می‌گردند. این افتخار، بیش از آنکه دستاوردی شخصی باشد، حاصل یک مسیر جمعی است؛ مرهون زحمات و همکاری صمیمانه دانشجویان تحصیلات تکمیلی و سایر همکارانم در دانشگاه، و همچنین تلاش‌های مستمر برای انتشار پژوهش‌های باکیفیت و اثرگذار در حوزه شبکه‌های کامپیوتری. بدون همراهی آنان، دستیابی به چنین جایگاهی ممکن نبود.

شما سردبیر وابسته دو مجله معتبر IEEE هستید. این همکاری چگونه شکل گرفت و چه اهمیتی برای دانشگاه دارد؟

بنده افتخار همکاری به عنوان سردبیر وابسته با مجله IEEE Internet of Things Journal و مجله IEEE Access را دارم. همچنین در هیئت تحریریه مجله Discover Internet of Things که توسط انتشارات اشپرینگر منتشر می‌شود، عضویت دارم. این همکاری‌ها از طریق سابقه پژوهش‌های منتشرشده در این مجلات و داوری مقالات شکل گرفت.

مجله IEEE Internet of Things Journal با ضریب تأثیر ۸.۷، یکی از ده درصد ژورنال‌های برتر دنیا در زمینه شبکه‌های کامپیوتری محسوب می‌شود و در دسته Q1 قرار دارد. حضور در هیئت تحریریه چنین مجلاتی، فرصتی برای مشارکت در پیشبرد مرزهای دانش و همچنین ارتقای جایگاه علمی دانشگاه در سطح بین‌المللی فراهم می‌کند.

در کنار پژوهش، به فعالیت‌های آموزشی و پرورش دانشجو نیز مشغول هستید. چه دروسی تدریس می‌کنید و چه رویکردی در آموزش دارید؟

بنده در مقاطع کارشناسی و تحصیلات تکمیلی دروس متعددی از جمله شبکه‌های کامپیوتری، شبکه‌های پیشرفته، شبکه‌های چندرسانه‌ای و مفاهیم پیشرفته در شبکه را تدریس کرده‌ام. در سال‌های اخیر نیز درس شبکه‌های نرم‌افزارمحور را در مقطع تحصیلات تکمیلی تدریس می‌کنم که ارتباط مستقیمی با حوزه پژوهشی اینجانب دارد.

رویکرد آموزشی من بر این اصل استوار است که دانشجو باید بتواند مفاهیم نظری را در عمل پیاده‌سازی کند. به همین دلیل، در کنار تدریس مباحث نظری، تلاش می‌کنم دانشجویان را با پروژه‌های عملی و مسائل واقعی حوزه شبکه درگیر کنم. خوشبختانه تاکنون چندین دانشجوی کارشناسی ارشد و دکتری را در موضوعاتی مانند توزیع بار در شبکه‌های اینترنت اشیا، شبکه‌های نرم‌افزارمحور و مجازی‌سازی توابع شبکه راهنمایی کرده‌ام.

شما مدیریت مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات دانشگاه اصفهان را نیز بر عهده داشته‌اید. این مسئولیت چه دستاوردها و چالش‌هایی داشته است؟

بله، بنده در بازه سال‌های ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ افتخار خدمت به عنوان مدیر مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات دانشگاه اصفهان را داشتم. در این مدت، تمرکز اصلی بر توسعه زیرساخت‌های فناوری اطلاعات دانشگاه، بهبود سامانه‌های اطلاعاتی و ارتقای امنیت فضای مجازی بود.

پیش از آن نیز مسئولیت مدیریت مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات دانشگاه صنعتی قوچان را بر عهده داشتم. در کنار این مسئولیت‌ها، افتخار دبیری کمیته علمی مسابقه هوش مصنوعی اصفهان و کنفرانس اینترنت اشیا را نیز داشته‌ام. از جمله دستاوردهای این دوره می‌توان به توسعه سامانه‌های اطلاعاتی دانشگاه، ارتقای زیرساخت شبکه، پیاده‌سازی راهکارهای امنیتی و برگزاری رویدادهای علمی اشاره کرد.

آقای دکتر، جنابعالی در پروژه‌های صنعتی نیز فعالیت داشته‌اید. کمی از این تجربه‌ها بگویید.

بله، در کنار پژوهش‌های بنیادی، مجری طرح‌های پژوهشی متعددی با صنعت بوده‌ام؛ از جمله همکاری با صنایع فولاد و ایران خودرو. این پروژه‌ها فرصت مغتنمی بود تا مسائل واقعی صنعت را با راهکارهای علمی و پژوهشی گره بزنم و بتوانم بخشی از نیازهای فناورانه کشور را در حوزه شبکه و فناوری اطلاعات پاسخ دهم. حاصل این همکاری‌ها نیز علاوه بر ارائه راهکارهای عملی، انتشار مقالات ISI متعدد در ژورنال‌ها و کنفرانس‌های تخصصی و سطح بالا بوده است.

با توجه به تجربه‌ای که در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات دارید، چه چشم‌اندازی برای آینده این حوزه در دانشگاه می‌بینید؟

به نظر من، آینده فناوری اطلاعات در دانشگاه‌ها به سمت یکپارچگی بیشتر سامانه‌ها، هوشمندسازی فرایندها و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی و اینترنت اشیا حرکت می‌کند. در دانشگاه اصفهان نیز برنامه‌هایی برای توسعه زیرساخت‌های مبتنی بر رایانش ابری و شبکه‌های نرم‌افزارمحور در دستور کار قرار دارد که امیدوارم با همکاری همکاران محترم به نتایج مطلوب برسد.

سخن پایانی اگر نکته‌ای باقی مانده که علاقه‌مند باشید با مخاطبان سایت دانشگاه در میان بگذارید، بفرمایید.

از حسن توجه شما سپاسگزارم. به عنوان عضو کوچکی از جامعه علمی دانشگاه اصفهان، معتقدم که پیشرفت پایدار در گرو همکاری، هم‌راستایی و تبادل دانش میان همه اعضای دانشگاه است. امیدوارم بتوانم در حد توان خود به این مسیر کمک کنم و سهمی در ارتقای جایگاه علمی دانشگاه داشته باشم. از فرصتی که برای این گفت‌وگو فراهم شد، صمیمانه قدردانی می‌کنم.

درباره دکتر احمدرضا منتظرالقائم:

دکتر احمدرضا منتظرالقائم، دانشیار گروه مهندسی فناوری اطلاعات دانشکده مهندسی کامپیوتر دانشگاه اصفهان، دکتری خود را در رشته مهندسی کامپیوتر از دانشگاه فردوسی مشهد دریافت کرده است. ایشان در فهرست ۲ درصد دانشمندان پراستناد برتر جهان (بر اساس گزارش دانشگاه استنفورد و مؤسسه الزویر) قرار دارد و به عنوان سردبیر وابسته با مجلات IEEE Internet of Things Journal و IEEE Access همکاری می‌کند. مدیر پیشین مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات دانشگاه اصفهان (۱۴۰۲–۱۴۰۴)، مدیر پیشین مرکز فاوای دانشگاه صنعتی قوچان، دبیر کمیته علمی مسابقه هوش مصنوعی اصفهان و کنفرانس اینترنت اشیا، عضویت در هیئت تحریریه مجله Discover Internet of Things و داوری در مجلات معتبر بین‌المللی از دیگر مسئولیت‌ها و افتخارات ایشان است. زمینه‌های پژوهشی مورد علاقه ایشان شامل شبکه‌های نرم‌افزارمحور، مجازی‌سازی توابع شبکه، اینترنت اشیا، شبکه‌های چندرسانه‌ای و بهینه‌سازی در شبکه‌های کامپیوتری است. ایشان مترجم کتاب «شبکه‌های نرم‌افزارمحور (رویکردی جامع)» جلد اول و دوم (انتشارات جهاد دانشگاهی اصفهان) نیز هستند و مجری طرح‌های پژوهشی متعددی با صنعت، از جمله صنایع فولاد و ایران خودرو، بوده‌اند.