روابط عمومی

 

به گزارش پایگاه خبری، در این گفتگوی تفصیلی و شفاف، دکتر جلیل رئیسی، رئیس اداره تربیت بدنی دانشگاه اصفهان، با تبیین نقشه راه جدید این اداره، از افتخارآفرینی‌های کم‌نظیر کاروان ورزشی، چالش‌های اعتباری و زیرساختی، زنگ خطرهای جدی شیوع ناهنجاری‌های اسکلتی‌عضلانی و بیماری‌های متابولیک در میان جامعه دانشگاهی، ضرورت پوست‌اندازی چارت تشکیلاتی و ارتقا به «اداره کل»، و برنامه‌های پاییزهٔ سلامت‌محور سخن می‌گوید.

 

متن کامل مصاحبه:

ضمن عرض سلام و تبریک هفته تربیت بدنی و ورزش؛ اگر بخواهیم ورزش دانشگاهی را فراتر از یک فوق‌برنامه ساده ببینیم، جایگاه تربیت بدنی در زیست‌بوم دانشگاه اصفهان و توسعه نشاط و سلامت جامعه دانشگاهی امروز در چه نقطه‌ای ایستاده است؟

بنده هم در آغاز سخن، فرارسیدن هفته تربیت بدنی و ورزش را به خانواده بزرگ دانشگاه اصفهان، اعم از استادان گرانقدر،کارمندان ارجمند و دانشجویان عزیز صمیمانه تبریک عرض می‌کنم.

در بحث زیست‌بوم دانشگاه، عمیقاً معتقدم که ورزش و علوم ورزشی باید در جایگاه ویژه و راهبردی خود بازتعریف شود. حقیقت این است که ما امروز در یک «دوران گذار» به سر می‌بریم؛ گذار از نگاه سنتی که ورزش را صرفاً پرکننده اوقات فراغت پس از ساعات اداری یا درسی می‌دید، به یک نگاه مدرن و نیازمحور که ورزش را رکن بنیادین سلامت جامعه می‌داند. متأسفانه در گذشته وجه سلامت‌محور ورزش دانشگاهی تا حدودی مغفول مانده بود. امروز اما آمارهای نگران‌کننده بهداشتی و کم‌تحرکی در سطح جامعه که دانشگاه نیز از آن مستثنی نیست، هشداری جدی به ما می‌دهد. بنابراین، در اکوسیستم و زیست‌بوم دانشگاه اصفهان، ورزش علاوه بر حفظ کارکرد نشاط‌بخش و فراغتی خود، باید به عنوان محور ارتقای شاخص‌های سلامت و پیشگیری از فرسایش جسمی و روانی نیروهای مولد علمی ایفای نقش کند.

در تقویم امسال هفته تربیت بدنی و فصل پاییز، چه برنامه‌ها و رویدادهایی برای درگیر کردن عموم دانشجویان، کارکنان و اعضای هیئت علمی تدارک دیده شده است؟

برای دانشجویان عزیز، چه دختران و چه پسران، بسته‌ای متنوع از برنامه‌ها را با رویکرد در دسترس بودن و جذابیت همگانی طراحی کرده‌ایم. مسابقاتی نظیر تیراندازی با کمان، پاورلیفتینگ، مچ‌اندازی، پرتاب به سبد بسکتبال، تنیس روی میز، دارت، فوتبال‌دستی، شنا، پیاده‌روی، بارفیکس خوابیده و دوی سرعتی ۴ در ۹ متر در دستور کار قرار گرفته که تجربه نشان داده با استقبال کم‌نظیری همراه است.

اما راهبرد اساسی ما این است که فعالیت‌های ورزشی نباید به یک هفته خاص خلاصه شود و پس از آن به محاق برود. نماد این هفته باید آغازی بر یک جریان مستمر باشد. در همین راستا، در اولین گام، جلسه شورای عالی ورزش دانشگاه را برگزار و تقویم ارسالی از اداره‌کل تربیت‌بدنی وزارت عتف را مصوب کردیم. بر این اساس، در طول فصل پاییز، مسابقات ورزشی کارکنان و اعضای هیئت علمی را در رشته‌های فوتسال، والیبال، تنیس روی میز و شنا به مرحله اجرا می‌گذاریم. نکته حائز اهمیت این است که پس از پایان رقابت‌های درون‌دانشگاهی، برگزیدگان به عنوان نمایندگان شایسته دانشگاه اصفهان به مسابقات بین‌دانشگاهی منطقه اعزام خواهند شد؛ رخدادی که برای نخستین‌بار در این سطح از مسابقات کارکنان اتفاق خواهد افتاد.

آقای دکتر، کاروان ورزشی دانشجویان دانشگاه اصفهان اخیراً کارنامه‌ای کم‌نظیر برجای گذاشت. مهم‌ترین دستاوردها در مسابقات منطقه ۶ کشور و هفدهمین المپیاد ورزشی دانشگاه‌ها چگونه رقم خورد؟

شش‌ماهه نخست سال برای ورزش قهرمانی دانشگاه اصفهان بسیار درخشان و پربار بود. ابتدا مسابقات کسب سهمیه المپیاد را داشتیم که دانشگاه اصفهان با شایستگی به عنوان دبیرخانه منطقه ۶ دانشگاه‌های سراسر کشور، میزبانی و مدیریت آن را بر عهده داشت. در این رقابت‌ها اقتدار بلامنازع ورزش دانشگاه اصفهان در سطح منطقه تثبیت شد؛ به‌طوری‌که دانشجویان ما در ۳۲ رشته ورزشی موفق به کسب ۷۸ مدال طلا، ۴۲ مدال نقره و ۲۶ مدال برنز شدند.

ثمره این اقتدار منطقه‌ای، در هفدهمین المپیاد فرهنگی ورزشی دانشجویان کشور (به میزبانی دانشگاه شاهرود و دانشگاه فردوسی مشهد) متجلی شد. در شرایطی که بیش از ۱۶۰ دانشگاه از سراسر کشور حضور داشتند، کاروان پسران دانشگاه اصفهان با اقتدار بر سکوی سوم کشور ایستاد و تیم دختران ما نیز جایگاه ارزشمند پنجم کشور را از آن خود کرد. این یک جهش و موفقیت تاریخی برای دانشگاه جامع اصفهان است که جا دارد مجدداً آن را به عموم دانشگاهیان و تک‌تک قهرمانان و مربیان دلسوز تبریک بگویم.

پشت این افتخار آفرینی و ارتقای چشمگیر رتبه،چه راهبرد و برنامه ریزی نهفته بود؟ آیا این نتایج محصول یک جریان برنامه ریزی شده و استعدادیابی نظام مند است یا غیرت و تلاش فردی قهرمانان و مربیان؟

اگر بخواهم کاملاً واقع‌بینانه و صادقانه عرض کنم، هرچند فرایند استعدادیابی نظام‌مند را اخیراً در اداره تربیت بدنی پایه‌گذاری کرده‌ایم که آثار بلندمدت آن در المپیادهای آتی آشکار خواهد شد، اما آنچه این شگفتی تاریخی را رقم زد، فقط و فقط غیرت، انگیزه درونی، تلاش خالصانه ورزشکاران و عِرق به پرچم دانشگاه اصفهان بود.

بیایید واقعیات بودجه‌ای را مقایسه کنیم؛ دانشگاه اصفهان شانه به شانه غول‌های بزرگ دانشگاهی نظیر دانشگاه تهران، دانشگاه فردوسی مشهد و دانشگاه تبریز رقابت کرد. سرانه اعتباری و هزینه تمام‌شده‌ای که ما برای آماده‌سازی، میزبانی منطقه ۶ و اعزام به المپیاد صرف کردیم، در مقایسه با آن دانشگاه‌ها فوق‌العاده اندک بود. در گفت‌وگوهایی که در محل المپیاد با سایر مدیران داشتم، مبالغی که آن‌ها برای تجهیز و آماده‌سازی هزینه کرده بودند، دو تا سه برابر دانشگاه ما بود. از منظر دودوتا چهارتا و نسبت اعتبارات به دستاوردها، شاید ایستادن بر این سکوهای برتر دور از انتظار به نظر می‌رسید، اما بچه‌ها با غیرت مثال‌زدنی خود ثابت کردند برند و اعتبار علمی-ورزشی دانشگاه اصفهان تا چه اندازه در وجودشان ریشه دوانده است.

 

آقای دکتر، این درخشش نشان داد که ظرفیت ورزش دانشگاه بسیار فراتر از ساختارهای سنتی فعلی است. چرا معتقدید ساختار اداره تربیت بدنی نیازمند یک تحول و پوست‌اندازی بنیادین است؟

دقیقاً همین‌طور است. ساختارهای موجود دانشگاهی متناسب با نیازهای چند دهه قبل طراحی شده‌اند، یعنی زمانی که تنها انتظار از تربیت بدنی برگزاری یک دورهمی ورزشی، فوتبال یا والیبال پس از پایان ساعت کار یا تحصیل بود. اما وقتی ۵۰ درصد رسالت بنیادین یک ساختار، «پایش و ارتقای سلامت زیستی» یک جمعیت کثیر دانشگاهی است، دیگر نمی‌توان با چارچوب‌های سنتی اداره ادامه مسیر داد.

امروز اداره تربیت بدنی با حداقل کادر و نیروی انسانی مشغول خلق دستاوردهایی در تراز ملی است. ما برای حفظ این دستاوردها و از آن مهم‌تر، برای پوشش تخصصی سلامت ۲۰ هزار دانشجو و ۲ هزار یاور علمی و عضو هیئت‌علمی، نیازمند یک بازتعریف ساختاری هستیم. در چارت تشکیلاتی دانشگاه جامع و مادری مانند دانشگاه اصفهان، اداره تربیت بدنی باید پوست‌اندازی کرده و دست‌کم به «اداره‌کل تربیت بدنی و سلامت» ارتقا یابد تا بتواند با جذب کارشناسان و مربیان متخصص حرکات اصلاحی و سلامت، این دو بال قهرمانی و تندرستی را همگام به پیش ببرد.

به حوزه سلامت دانشگاهیان برسیم؛ شواهد حاکی از وضعیت نگران‌کننده‌ای در سبک زندگی و سلامت جسمانی پرسنل و استادان است. نتایج داده‌های مرکز جامع تندرستی چه زنگ خطری را به صدا درآورده است؟

متأسفانه داده‌ها و پایش‌های بالینی کاملاً هشداردهنده هستند. با حمایت هیئت‌رئیسه محترم، «مرکز جامع تندرستی دانشگاه اصفهان» را از سال گذشته فعال کردیم. در فاز ارزیابی اولیه، از جامعه اساتید و کارکنان یک نمونه ۲۰۰ نفری و از دانشجویان نیز ۸۰۰ نفر (مجموعاً ۱۰۰۰ نفر به عنوان نمونه‌ای کاملاً تعمیم‌پذیر به جامعه ۲۰ هزار نفری) به صورت تخصصی ارزیابی شدند.

نتایج نشان داد که از هر ۱۰ نفر از اعضای خانواده دانشگاه، متأسفانه ۷ نفر (۷۰ درصد) دچار اضافه‌وزن و یا چاقیِ حداقل درجه یک هستند؛ وضعیتی که پیش‌درآمد مستقیم «سندروم متابولیک»، دیابت نوع دو و نارسایی‌های قلبی-عروقی است. از طرف دیگر، آمارها نشان می‌دهد ۶۰ درصد افراد پایش‌شده از اختلالات اسکلتی-عضلانی ناشی از کار (WMSDs) رنج می‌برند. جلساتی که با مرکز بهداشت دانشگاه داشتیم نیز دقیقاً همین شیوع نگران‌کننده را در مراجعات بالینی همکاران تأیید می‌کند.

 

فشارهای شغلی، پژوهش و تدریس ممتد، و نشستن‌های طولانی چه تبعات مشخصی بر جسم و روان همکاران گذاشته است؟

یک استاد دانشگاه یا کارمند اداری، ساعت‌های متمادی پشت میز و پای سیستم‌های رایانه‌ای و لپ‌تاپ می‌نشیند. فشارهای مضاعف کاری، مسئولیت‌های آموزشی و استرس‌های روزمره زندگی شهری و دغدغه‌های اقتصادی نیز بار این تنش را دوچندان می‌کند. نتیجه چنین زیست‌بومی، بروز دردهای اسکلتی و اختلالاتی نظیر سندروم تونل کارپال (CTS) در مچ دست، دردهای شدید گردنی، شانه و کمردوره‌ها است.

درد، هدیه و زنگ خطر فیزیولوژیک بدن است برای پیشگیری. اگر ما در دانشگاه به این زنگ خطرها بی‌توجه باشیم و کارمند یا استادی به مرحله جراحی‌های پرهزینه و ازکارافتادگی مقطعی برسد، نه تنها بار روانی و مالی سنگینی بر خانواده او تحمیل می‌شود، بلکه سازمان نیز از حضور یک نیروی کارآمد محروم می‌گردد. اینجاست که رسالت مداخله‌گرانه تربیت بدنی معنا پیدا می‌کند.

 

طرح مرکز جامع تندرستی دانشگاه اصفهان برای مداخله در این وضعیت چیست و چه خدماتی به دانشگاهیان ارائه می‌دهد؟

ما مفتخریم اعلام کنیم که دانشگاه اصفهان به عنوان پایلوت کشوری در خدمات سلامت‌محور، صرفاً به پایش و صدور یک برگه آزمایش اکتفا نکرده، بلکه وارد فاز «مداخله درمانی و توانبخشی مستمر» شده است. فرایند به گونه‌ای طراحی شده که هر دانشگاهی، پس از ارتباط با مرکز تندرستی، تحت ارزیابی دقیق ساختار قامتی قرار می‌گیرد.

سپس فرد بر اساس نیاز اختصاصی خود به بخش‌های تخصصی ارجاع داده می‌شود؛ از جمله آب‌درمانی در استخر دانشگاه یا دریافت تمرینات اصلاحی در سالن حرکات اصلاحی زیر نظر مربی متخصص. گره اصلی گذشته این بود که افراد را با توصیه کلیِ «ورزش کن!» به حال خود رها می‌کردند؛ اما امروز در مرکز تندرستی، فرآیندها مبتنی بر پرونده بالینی، همراه با حضور مربی بالاسر و سیستم پیگیری (Follow-up) مستمر انجام می‌شود. میزان رضایت‌مندی بالایی که در نظرسنجی از ۱۰۰۰ مراجعه‌کننده ثبت شد، نشان می‌دهد که اگر بستر استاندارد فراهم باشد، رغبت به ارتقای سلامت فوق‌العاده بالاست.

 

برای تثبیت این موفقیت‌ها و تبدیل قطعی دانشگاه اصفهان به قطب ورزش دانشگاهی، چه انتظارات و تدابیری پیش‌بینی شده است؟

خوشبختانه هیئت‌رئیسه محترم دانشگاه نگاهی بسیار مثبت، حمایتی و سازنده به این عرصه دارند. در جلسه شورای عالی ورزش، مصوبات بسیار دلگرم‌کننده‌ای اخذ شد. نخست در حوزه پذیرش نخبگان و ورزشکاران ملی‌پوش از طریق مکاتبات با وزارت علوم و سازمان سنجش، که این حمایت آموزشی بستر جذب سرمایه‌های برتر را هموار خواهد کرد.

دوم در حوزه پشتیبانی مالی؛ ظرفیت کم‌نظیر اماکن ورزشی دانشگاه اصفهان باعث شده تا در قالب برون‌سپاری قانونمند، درآمدزایی بسیار خوبی داشته باشیم. توافق ارزشمندی صورت گرفت که بخشی از درآمدهای حاصل از این اماکن مستقیماً به چرخه ورزش بازگردد تا هم در تقویت حوزه سلامت و هم در اعتلای ورزش قهرمانی و رفاه دانشجویان ورزشکار بازتوزیع شود.

 

آقای دکتر، در پایان، پیام مستقیم شما به عنوان سکاندار ورزش دانشگاه به اساتید، کارکنان و دانشجویان چیست؟

پیام من در یک کلیدواژه خلاصه می‌شود: «معجزه ورزش». ورزش معجزه‌ای در دسترس است که در خط اول پیشگیری و حتی در درمان تکمیلی بسیاری از بیماری‌ها کاربرد دارد.

پیام شفاف من به تمام اعضای این خانواده بزرگ این است: ورزش هزینه نیست؛ مطمئن‌ترین و سودآورترین سرمایه‌گذاری برای زندگی است. این‌که بگوییم «وقت ندارم»، نادیده گرفتن اولویت‌هاست. اختصاص دادن روزانه تنها یک ساعت از ۲۴ ساعت شبانه‌روز به فعالیت بدنی، سلامت پایدار را به ارمغان می‌آورد؛ نعمتی که هیچ ثروتی در جهان با آن برابری نمی‌کند. از اساتید فرهیخته، یاوران علمی گرامی و دانشجویان پرشور دعوت می‌کنم ورزش را به بخشی جدایی‌ناپذیر از برنامه زندگی خود و کانون خانواده‌هایشان تبدیل کنند. ما نیز در مجموعه تربیت بدنی دانشگاه اصفهان با همه توان و ظرفیت عهد می‌بندیم که محیطی سرشار از نشاط، سلامت و پویایی را برای یکایک عزیزان فراهم سازیم.