اوضاع بنادر و جزاير ايراني خليج فارس در دوره ايلخاني
بررسي اوضاع بنادر و جزاير ايراني خليج فارس در دوره ايلخاني موضوع پايان نامه اي است كه ليلا بيرانوند دانشجوي كارشناسي ارشد تاريخ دانشگاه اصفهان به راهنمايي دكتر فريدون الهياري و مشاوره ي دكتر حسين ميرجعفري مورد بررسي قرار داد.
بنادر خليج فارس اختصاص داد و گفت: خليج فارس به لحاظ بازرگاني و ارتباطات دريايي در تجارت جهاني از اهميت ويژه اي برخورداربوده است . ايران همواره در دوره باستاني تسلطي كامل بر خليج فارس داشته و در دوره اسلامي نيز با روي كار آمدن نخستين حكوت ها در ايران همواره گرايش به تسلط بر خليج فارس در برنامه هاي حكومت هاي دروني فلات ايران بوده است . وي در ادامه افزود: نخستين دودمان ايراني كه بر سراسر خليج فارس تسلط پيدا كرد ، دودمان آل بويه بود . تا اينكه در سال 654 ه.ق / 1254 م حكومت ايلخاني روي كار آمد . هلاكو ، شاهزاده مغول ، پس از تهاجم بر ايران و بين النهرين و براندازي خلافت عباسي توانست در ايران حكومتي بزرگ و قدرتمند بگستراند. در پرتو اين يكپارچگي سياسي ، امنيت و آرامش برقرار شد و در اين دوران خليج فارس نقش مهمي در اقتصاد بازي مي كرد . اين منطقه در اين زمان نيز يكي از پر رونق ترين مراكز و مسير هاي تجاري به حساب مي آمد. بخش عمده اي از فعاليت هاي تجاري جهان آن روز در اين منطقه متمركز بود و محصولات شرق و غرب جهان از اين طريق مبادله مي شد. رويه متساهلانه ايلخانان مغول از نظر ملاحظات سياسي – اقتصادي ، همچنين اقدامات مدارا جويانه ملوك هرمز و كيش " خاندان عرب طيبي" در فراهم نمودن امكانات رفاهي تاثير زيادي در جذب بازرگانان و تجار از ملل مختلف " هندي، چيني، اروپائي و ... " و رونق داد و ستد در اين منطقه داشته است . وي در پايان متذكر شد كه اين تحقيق راهي است براي بررسي اوضاع خليج فارس در ابعاد گوناگون جغرافيايي ، سياسي، اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و مذهبي در فاصله سال هاي 756-654 ه.ق تا از اين طريق پرتوي هرچند اندك بر تاريخ اين منطقه " خليج فارس" در فاصله اين سال ها گشوده شود.
گفتني است دكتر ابوالحسن فياض انوش و دكتر شكوه السادات اعرابي هاشمي داوري پايان نامه ي ليلا بيرانوند دانشجوي كارشناسي ارشد تاريخ را بر عهده داشتند .
