روابط عمومی

به
گزارش پایگاه خبری دانشگاه اصفهان، به مناسبت فرا رسیدن سال نو میلادی، پایگاه خبری
دانشگاه اصفهان با دو شخصیت برجسته از جامعه ارمنی اصفهان مصاحبه‌های ارزشمندی
انجام داد. این گفتگوها با هدف آشنایی بیشتر با فرهنگ و آداب و رسوم ارامنه در ایام
سال نو میلادی و همچنین تقویت روابط فرهنگی بین جامعه دانشگاهی و جامعه ارمنی صورت
گرفت. در نخستین مصاحبه، خانم کارولین دیلانچیان، استاد برجسته زبان و ادبیات ارمنی
دانشکده زبان‌های خارجی دانشگاه اصفهان حضور داشت. ایشان با تخصص و تجربه ارزشمند خود در حوزه
زبان و ادبیات ارمنی، نقش مهمی در گسترش و تقویت این رشته در دانشگاه اصفهان ایفا
کرده‌اند. مصاحبه دوم با حضور آقای رازمیک خاتون‌نژاد، برادر شهید والامقام رایموند
خاتون‌نژاد و به پیشنهاد استاد هایک ساریان، از اساتید شاخص زبان و ادبیات ارمنی
دانشگاه اصفهان انجام شد. حضور ایشان به عنوان عضوی از خانواده شهدای ارمنی، نمادی
از پیوند عمیق جامعه ارمنی با تاریخ و هویت ملی ایران است. این گفتگوها که در
آستانه سال نو میلادی صورت گرفت، فرصتی مغتنم برای آشنایی عمیق‌تر با فرهنگ غنی
ارامنه و تبادل اندیشه پیرامون مسائل فرهنگی و اجتماعی فراهم آورد و می‌تواند گامی
مؤثر در راستای تقویت تعاملات بین فرهنگی و افزایش درک متقابل میان جوامع مختلف
باشد.

دورهمی گرم و صمیمی خانواده در شب سال نو که
با شام و گفتگو، پایان‌بخش زیبای این شب خاص است

کارولین
دیلانچیان، استاد و مدرس زبان و ادبیات ارمنی دانشکده زبان‌های خارجی دانشگاه
اصفهان در خصوص جشن سال نو میلادی و آداب و رسوم آن در گذشته و امروز اظهار می‌کند:
در گذشته، مراسم جشن سال نو میلادی در 31
دسامبر با آداب و رسوم خاصی برگزار می‌شد که نشان‌دهنده فرهنگ غنی و باورهای مردم
آن دوران بود. یکی از مهم‌ترین سنت‌های این جشن، پخت نان مخصوصی به نام «گاتا» بود
که توسط کدبانوی خانه تهیه می‌شد؛ رسم بر این بود که درون این نان سکه‌ای قرار می‌دادند
و اعتقاد داشتند هر کس که این سکه نصیبش شود، سال پر برکت و موفقیت‌آمیزی را پیش
رو خواهد داشت.

وی
با بیان اینکه در این شب خاص، سفره‌ای رنگین با انواع آجیل، میوه‌های خشک، گردو و
بادام چیده می‌شد که نمادی از آرزوی فراوانی و برکت برای سال جدید بود، ادامه می‌دهد:
یکی دیگر از رسوم زیبای آن زمان، گشت و گذار کودکان در کوچه‌ها بود. آن‌ها در حالی
که شمعی در دست و کیسه‌ای بر کمر داشتند، خانه به خانه می‌رفتند و با خواندن
سرودهای شادمانه، هدایایی چون آجیل و میوه دریافت می‌کردند.

مدرس
زبان و ادبیات ارمنی دانشکده زبان‌های خارجی دانشگاه اصفهان تصریح می‌کند: در پایان
شب، تمام اعضای خانواده دور هم جمع می‌شدند و با صرف شام در کنار یکدیگر، لحظات
شادی را سپری می‌کردند. این سنت‌های زیبا و معنادار همچنان در برخی جوامع ادامه
دارد و هر ساله تدارکات ویژه‌ای برای برگزاری این جشن باستانی دیده می‌شود.

حضور کوکو در سفره کریسمس ارامنه ایران،
نشانه‌ای زیبا از آمیختگی فرهنگ ایرانی و ارمنی است

وی
درباره جشن سال نو میلادی در اصفهان توضیح می‌دهد: جشن سال نو میلادی در اصفهان،
به ویژه در محله‌ی جلفا، با شور و هیجان خاصی برگزار می‌شود. کلیسای وانک، به
عنوان مرکز دینی ارامنه در اصفهان و جنوب ایران، با آذین‌بندی‌های ویژه، آماده‌ی میزبانی
از هموطنان و گردشگرانی است که برای بازدید از این بنای تاریخی می‌آیند. این حال و
هوای کریسمس و سال نو را می‌توان در سراسر محله‌ی جلفا، که بیش از 400 سال قدمت دارد و محل سکونت
ارامنه بوده، مشاهده کرد.

دیلانچیان
می‌افزاید: یکی از رسوم رایج مسیحیان برای جشن سال نو، قرار دادن درخت کاج در خانه
و تزئین آن با اسباب‌بازی‌ها و چراغ‌های رنگارنگ است. این تزئینات شامل نمادهای
مختلفی می‌شوند؛ ستاره‌ی درخشان در بالای درخت، یادآور ستاره‌ی دنباله‌دار هنگام
تولد حضرت مسیح است. فرشتگان، نمادی از حمایت و پشتیبانی خداوند از خانه و ساکنان
آن هستند و پرندگان نیز، نشانه‌ی خوشبختی به شمار می‌روند.

وی
با اشاره به اینکه بابانوئل، یکی دیگر از نمادهای شناخته‌شده‌ی سال نو است، تصریح می‌کند:
ریشه‌ی این شخصیت به کشیشی مسیحی به نام سن نیکلاس در قرن چهارم میلادی بازمی‌گردد
که به نیازمندان کمک می‌کرد. بعدها، او به نمادی از نیکوکاری و هدیه‌دادن در ایام
سال نو تبدیل شد. بر اساس افسانه‌ها، بابانوئل هر سال در شب کریسمس، سوار بر
سورتمه‌ای که توسط گوزن‌ها کشیده می‌شود، از قطب شمال می‌آید و هدایایی را برای
کودکان می‌آورد.

مدرس
زبان و ادبیات ارمنی دانشکده زبان‌های خارجی دانشگاه اصفهان ادامه می‌دهد: جشن
تولد حضرت مسیح، به‌طور معمول در شب قبل از 6 ژانویه برگزار می‌شود. این
جشن با مراسمی در کلیساها آغاز می‌شود که در آن، مژده‌ی تولد عیسی مسیح به پیروان
داده می‌شود؛ سپس حاضران در حالی که شمع‌های خود را از شمع کلیسا روشن می‌کنند، آن
را به عنوان نمادی از نوری که بشارت تولد عیسی مسیح را آورده، به خانه‌های خود می‌برند.
در شب جشن، اعضای خانواده دور میز شام جمع می‌شوند و غذای مخصوص این شب، که به‌طور
معمول شامل گوشت سفید و کوکو است، را میل می‌کنند. جالب است بدانیم که رسم خوردن
کوکو فقط در میان ارامنه ایران رواج دارد و نشان از تأثیر فرهنگ ایرانی بر رسوم
آنان دارد.

مراسم خاج‌شویان، آئینی باشکوه که حتی
پادشاهان صفوی را به خود می‌خواند

وی
خاطرنشان می‌کند: مراسم خاج‌شویان نیز در روز 6 ژانویه در کلیساها برگزار می‌شود؛
در این آئین، صلیبی که در آب مقدس قرار داده شده، طی مراسمی خاص از آب بیرون آورده
می‌شود. بر اساس روایات تاریخی، این مراسم در دهه‌های نخستین مهاجرت ارامنه به ایران،
با شکوه و جلال ویژه‌ای برگزار می‌شد و حتی پادشاهان صفوی نیز در آن شرکت می‌کردند.

دیلانچیان
بیان می‌کند: مشابه بسیاری از ایرانیان، هنگام تحویل سال نو، آداب و رسوم مشترکی
در بین ارامنه نیز وجود دارد. از جمله این رسوم می‌توان به خانه‌تکانی و تزئین
منازل، گردهمایی اعضای خانواده در لحظه تحویل سال، دید و بازدید اقوام و دوستان،
تبادل هدیه و زیارت اهل قبور اشاره کرد.

وی
می‌گوید: با آغاز سال نو میلادی، فرصتی برای تأمل در گذشته فراهم می‌شود؛ مرور
کارهایی که انجام شده و نشده، دستاوردها و همچنین برنامه‌ریزی برای سال پیش رو. در
مراسم مذهبی و لحظات تحویل سال، آرزوهای خود را نیز بیان می‌کنیم.

مدرس
زبان و ادبیات ارمنی دانشکده زبان‌های خارجی دانشگاه اصفهان تأکید می‌کند: امسال،
در آستانه سال نو، آرزو کنیم جهانی که از جنگ و بی‌عدالتی آکنده شده، روی آرامش ببیند
و در هیچ کجای آن، صدای جنگ و بمباران به گوش نرسد؛ آرزو کنیم حق هیچ مظلومی پایمال
نشود، هیچ کودکی گرسنه نماند و دنیا به مکانی بهتر برای زندگی تبدیل شود؛ آمین.

در
این سال نو، وقتی ارامنه اصفهان به رسم هر ساله به زیارت اهل قبور می‌روند، در
کنار مزار رایموند و دیگر شهدای ارمنی می‌ایستند و دعا می‌کنند؛ دعایی که فراتر از
مرزهای دین و ملیت، آرزوی صلح و آرامش برای همه جهان است. شاید این بهترین میراث
رایموند باشد؛ یادآوری اینکه عشق به وطن و ایثار برای همنوع، زبان مشترک همه انسان‌هاست.

و
امشب، در حالی که ناقوس‌های کلیساهای جلفا طنین‌انداز می‌شوند و بوی کوکوی ایرانی
از خانه‌های ارمنی به مشام می‌رسد، روح رایموند، این جوان آرام و متین، بر فراز
شهری پرواز می‌کند که داستان زندگی و شهادتش، نشانی جاودان از عشق و ایثار در آن
به جا گذاشته است؛ باشد که سال نو، سالی سرشار از صلح و دوستی برای همه مردم جهان
باشد.

رایموند، جوان 23 ساله‌ای که در اردیبهشت متولد شد و در همان
ماه به آسمان پر کشید

رازمیک
خاتون نژاد، برادر شهید رایموند خاتون نژاد، از شهدای ارمنی اصفهان، در گفت‌وگو با
پایگاه خبری دانشگاه اصفهان درباره دوران کودکی و نوجوانی برادر شهید خود اظهار می‌کند:
رایموند از همان کودکی شخصیتی آرام، متین و کم‌حرف داشت. با وجود اینکه گاه شوخ‌طبعی
می‌کرد، اما همواره رفتاری سنگین و به دور از سبک‌سری داشت. او در خانواده‌ای با
چهار فرزند (یک خواهر و سه برادر) بزرگ شد و فرزند دوم خانواده بود. در دوران
نوجوانی، در هنرستان ابوذر میدان انقلاب در رشته تراشکاری تحصیل می‌کرد و در درس ریاضی
استعداد ویژه‌ای داشت.

وی
ادامه می‌دهد: در سال 1363،
رایموند با اشتیاق شخصی به خدمت سربازی رفت؛ دوره خدمت او ابتدا در کرمان و سپس در
پیرانشهر و حاج عمران سپری شد. در طول حدود دو سال حضور در جبهه، مسئولیت‌های مهمی
مانند رانندگی و گشت شناسایی را بر عهده داشت؛ به دلیل چابکی و سرعت بالایش،
همرزمانش او را «اسب» می‌نامیدند. با وجود مجروح شدن در چند عملیات، همواره با
شجاعت به خدمتش ادامه می‌داد و در مرخصی‌های کوتاه دو تا سه روزه به خانه می‌آمد.

این
برادر شهید با بیان ویژگی‌های شخصیتی شهید رایموند، تصریح می‌کند: رایموند جوانی
فهمیده، بزرگ‌منش و شجاع بود؛ هیچ‌کس او را در حال عصبانیت ندیده بود و رفتار بسیار
خوبی با خانواده داشت. نکته قابل توجه این بود که هرگز مسائل و مشکلات جنگ را به
خانه نمی‌آورد و درباره فعالیت‌های نظامی‌اش صحبتی نمی‌کرد.

وی
با اشاره به آخرین خاطره شیرین از برادر شهید خود می‌گوید: در نوروز سال 1365، دوستان و خانواده‌اش تصمیم
گرفتند به جای اردیبهشت (که ماه تولد او بود)، جشن تولد سورپرایزی برایش برگزار
کنند. با همکاری دوست صمیمی‌اش هراچ هاکوپیان و سایر دوستان، کیکی به شکل زمین
فوتبال تهیه کردند و جشن باشکوهی برپا شد.

خاتون
نژاد اضافه می‌کند: رایموند در سن 23
سالگی در بیست و نهم اردیبهشت سال 1365
به شهادت رسید؛ ماه تولد و شهادت او، هر دو در ماه اردیبهشت اتفاق افتاد. شهادت
او، به‌ویژه پس از فوت پدر خانواده در سال 1362،
ضربه سختی به خانواده وارد کرد. مادرش که پیش از این نیز نگران او بود، از نظر روحی
به شدت آسیب دید و تا 25-30
سال بعد با مصرف دارو و مراقبت‌های ویژه زندگی کرد.

وی
خاطرنشان می‌کند: امروز، پس از گذشت 38
سال از شهادتش، خاطره رایموند همچنان در ذهن خانواده و دوستانش زنده است. یادبودی
به همراه چند شهید دیگر برای او ساخته شده و نامش در دانشگاه نیز گرامی داشته می‌شود.
برادر بزرگترش که اکنون بیش از 60
سال دارد، همچنان خاطرات برادر شهیدش را، که ماهیگیر ماهری نیز بود، در ذهن دارد.

زیارت قبور شهدا در آغاز سال نو توسط ارامنه،
نمونه‌ای زیبا از همزیستی و احترام به سنت‌های مشترک است

این
برادر شهید در خصوص تغییرات ایجاد شده در برگزاری جشن سال نو اظهار می‌کند: در
گذشته، مراسم سال نو با سادگی بیشتری برگزار می‌شد و خانواده‌ها با امکانات
محدودتری مانند نان و پنیر یا نان و پیاز دور هم جمع می‌شدند، اما امروزه با افزایش
امکانات این مراسم با شکوه بیشتری برگزار می‌شود.

وی
ادامه می‌دهد: یکی از تغییرات مهم، جایگزینی درختان طبیعی کریسمس با نمونه‌های
مصنوعی است. در گذشته، درختان طبیعی با قیمت‌های متفاوت از 150 ریال خرید و فروش می‌شدند،
اما به دلیل ملاحظات زیست‌محیطی، این رسم پس از انقلاب کم‌رنگ شد.

خاتون
نژاد در خصوص مراسم شب سال نو میلادی تصریح می‌کند: در شب سال نو (31 دسامبر)، خانواده‌ها و اقوام
دور هم جمع می‌شوند. اصفهان دارای 11
کلیسا در محله‌های مختلف است که کلیسای وانک به عنوان مرکز اصلی، بر همه آنها
نظارت دارد؛ برخی از مردم پس از مراسم دعا در کلیسا، به خانه‌هایشان می‌روند و روز
بعد به دید و بازدید می‌پردازند.

وی
اضافه می‌کند: در فرهنگ ارامنه، ششم ژانویه سالروز تولد حضرت مسیح است که با سرو
غذاهای خاص مانند ماهی یا گوشت سفید گرامی داشته می‌شود؛ سنت هدیه دادن نیز که در
گذشته با قرار دادن هدایا زیر درخت کاج انجام می‌شد، امروزه بیشتر به شکل کارت هدیه
و پول نقد درآمده است.

این
برادر شهید با اشاره به تغییر در سنت‌های نمادین، خاطرنشان می‌کند: نقش بابانوئل
که زمانی با توزیع آجیل و شیرینی شادی را به کودکان هدیه می‌داد، امروزه کم‌رنگ‌تر
شده است، همچنین، خانواده‌های ارامنه رسم دارند در آغاز سال نو و جمعه پس از عید
به زیارت اهل قبور و شهدا بروند، که نشان‌دهنده آمیختگی فرهنگی و احترام به سنت‌های
مشترک است.