روابط عمومی

آسمانيان و زمينيان در غم فقدان او محزون شدند و گل‏هاي بوستان احمدي در خزان يكي ديگر از شاخه‏هاي طوباي خود، به ماتم نشستند. ما نيز با فرزند برومند آن امام همام، حضرت مهدي(عجل الله تعالي فرجه الشريف) هم‏ناله شده و در عزاي آن سفير هدايت و كشتي نجات به سوگ مي‏نشينيم.
تأليفات

\r\n

وجود منبع علوم آل‏محمد عليه‏السلام و فيض ربوبي در شهر سامراء، باعث شد تا دانشمندان و بزرگان جهان اسلام، از نقاط مختلف، براي كسب فيض از حضور امام حسن عسكري عليه‏السلام ، به سامراء رفته و از علوم ايشان بهره‏مند شوند. هر چند عمر حضرت كوتاه بود، ولي در همين مدت اندك، توانست آثار مهمي اعم از تفسير قرآن و نشر احكام اسلامي و گسترش مسايل فقهي، از خود به يادگار بگذارد. حضرت تأليفاتي داشته‏اند كه عبارت است از:

\r\n

تفسير العسكري: امام حسن عسكري عليه‏السلام يكي از بزرگ‏ترين مفسران قرآن كريم به شمار مي‏آمد كه قرآن را به صورتي ساده و روشن، براي شيعيان خود تفسير مي‏كرد. اين كتاب، يكي از يادگاري‏هاي علمي امام حسن عسكري عليه‏السلام در زمينه تفسير قرآن است

\r\n

المُقْنِعه: اين كتاب مشتمل بر علم حلال و حرام بوده كه به حضرت عسكري عليه‏السلام منسوب است.
نامه‏هاي امام

\r\n

 
قيام‏ها
در عصر امامت امام عسكري عليه‏السلام قيام‏هاي فراواني از سوي علويان بر ضد دستگاه عباسي شكل گرفت. علت اين انقلاب‏ها و قيام‏ها، ظلم و فساد بي‏پايان خلفاي عباسي به مردم و علويان بود. افزون بر اين كه آنان معتقد بودند رهبري جامعه اسلامي، حق علويان است و عباسيان، غاصبان خلافت اند. برخي از اين قيام‏ها عبارت است از:

\r\n

قيام علي بن زيد بن الحسين: او از نوادگان امام سجاد عليه‏السلام بود كه در كوفه قيام كرد و در اين راه، فداكاري‏هاي بسياري از خود نشان داد و بارها با نيروهاي خليفه عباسي درگير شد.

\r\n

قيام احمدبن محمدبن عبداللّه‏: او نيز از علويان عصر امام عسكري عليه‏السلام بود كه بر ضد معتمد عباسي قيام كرد، ولي به قتل رسيد و سرش را نزد آن حاكم ستمگر فرستادند.

\r\n

\r\n

فعاليت‏هاي امام در دوران امامت

\r\n

 

\r\n

الف) كوشش‏هاي علمي

\r\n

امام عسكري عليه‏السلام به رغم شرايط نامساعد و محدوديت بسيار شديدي كه حكومت عباسي برقرار كرده بود، موفق به گسترش دانش دامنه دار خود در سطح جامعه نشد، ولي شاگرداني تربيت كرد كه هر كدام از آن‏ها، سهم به سزايي در نشر و گسترش معارف اسلام و دفع شبهه‏هاي دشمنان داشتند. مرحوم شيخ طوسي رحمه‏الله ، تعداد شاگردان حضرت را بيش از يكصد نفر ثبت كرده كه در ميان آنان، مهره‏هاي روشن، شخصيت‏هاي برجسته و مردان وارسته‏اي به چشم مي‏خورد. امام حسن عسكري عليه‏السلام افزون بر تربيت شاگردان، مشكلات و تنگناهاي پيش آمده براي مسلمانان و امت اسلامي را در پرتو علم امامت حل مي‏كرد.

\r\n

ب) استفاده از آگاهي غيبي

\r\n

امامان معصوم در پرتو ارتباط با پروردگار جهان، از آگاهي غيبي برخوردار بوده و در مواردي كه اساس حقانيت اسلام يا مصالح عالي امت اسلامي در خطر مي‏افتاد، از اين آگاهي به صورت «ابزار» استفاده مي‏كردند. امام حسن عسكري عليه‏السلام نيز از اين قاعده بيرون نبود. شرايط نامساعد و جوّ پراختناق آن عصر و شك و ترديد و تزلزل گروهي از شيعيان در مورد امام هادي عليه‏السلام و امام عسكري عليه‏السلام ، باعث مي‏شد كه امام عسكري عليه‏السلام پرده‏هاي حجاب را كنار زده و از آن سوي جهان ظاهر خبر دهد كه اين كار، از مؤثرترين شيوه‏هاي جلب مخالفان و تقويت ايمان شيعيان بود. مرحوم علامه مجلسي رحمه‏الله در كتاب شريف بحارالانوار، 81 مورد از كرامات و گزارش‏هاي غيبي آن حضرت را ثبت كرده است. ابوهاشم جعفري نيز در اين‏باره مي‏گويد: هر زمان كه به حضور امام عسكري عليه‏السلام مي‏رسيدم، برهان و نشانه تازه‏اي بر امامت حضرت مشاهده مي‏كردم.

\r\n

ج) آماده سازي براي دوران غيبت

\r\n

از آن جا كه غايب شدن امام و رهبر هر جمعيت، حادثه‏اي غيرطبيعي و نامأنوس است و تحمل مشكلات ناشي از آن براي نوع مردم دشوار مي‏باشد، پيامبر اسلام صلي‏الله‏عليه‏و‏آله و امامان پيشين، به تدريج مردم را با اين موضوع آشنا ساخته و افكار ايشان را براي پذيرش آن آماده مي‏كردند. اين تلاش، در عصر امام عسكري عليه‏السلام به صورت روشن‏تري به چشم مي‏خورد و جلوه بيشتري پيدا مي‏كند؛ زيرا آن حضرت، از يك طرف حضرت مهدي(عج) را تنها به شيعيان خاص و بسيار نزديك خود نشان مي‏داد و از طرف ديگر، تماس مستقيم شيعيان با خود حضرت عسكري عليه‏السلام نيز روز به روز محدودتر و كمتر مي‏شد، به طوري كه حتي در خود شهر سامراء، به مراجعات و مسايل شيعيان به وسيله نامه يا توسط نمايندگان خويش پاسخ مي‏دادند. آن حضرت با اين شيوه، به شيعيان فهماندند كه امام زمان مي‏تواند زنده بوده، ولي از نظر و چشم مردمان پنهان باشد.

\r\n

د) ايجاد شبكه ارتباطي

\r\n

در زمان امام حسن عسكري عليه‏السلام ، شيعيانْ در مناطق مختلف و شهرهاي متعددي مانند كوفه، بغداد، نيشابور، قم، آوه( در 45 كيلومتري قم)، مدائن، خراسان، شهرري و... گسترش يافته و در آن‏ها سكونت داشتند. گستردگي و پراكندگي مراكز تجمع شيعيان، وجود سازمان ارتباطي منظمي را ايجاب مي‏كرد تا پيوند شيعيان را با حوزه امامت و با يكديگر برقرار سازد و از اين رهگذر، آنان را از نظر ديني و سياسي رهبري كند. امام حسن عسكري عليه‏السلام براي اين هدف بلند، نمايندگاني از ميان برجستگان علمي و معنوي شيعيان برگزيده و در مناطق متعدد منصوب كرد و ازاين راه، پيروان خود را در همه مناطق زير نظر داشت. افزون بر شبكه ارتباطي وكالت، آن حضرت به وسيله اعزام پيك‏ها و نامه‏ها نيز، با شيعيان و پيروان خود در ارتباط بود و مشكلات آنان را برطرف مي‏نمود.

\r\n

ه) فعاليت‏هاي سرّي سياسي

\r\n

امام حسن عسكري عليه‏السلام ، به رغم تمامي محدوديت‏ها و كنترل‏هايي كه از طرف دستگاه خلافت به عمل مي‏آمد، يك سلسله فعاليت‏هاي سري سياسي را رهبري مي‏كرد و با گزينش شيوه‏هاي بسيار ظريف پنهانكاري، از چشم بيدار و مراقب جاسوسان دربار عباسي به دور مي‏مانْد. عثمان بن سعيد كه از نزديك‏ترين و صميمي‏ترين ياران امام بود، زير پوشش روغن‏فروشي فعاليت مي‏كرد و اموال و وجوهي را كه بايد به امام‏مي‏رسيد، در ظرف‏ها و مشك‏هاي روغن قرار داده و به امام مي‏رسانْد. آن حضرت در اقدامي كاملاً سري، اسناد، نامه‏ها و نوشته‏هاي سري را در ميان چوب جاسازي كرده و براي نماينده خود مي‏فرستاد. امام اين كار را برعهده مأمور حمام خود گذاشته بود كه سوءظن كسي را جلب نكند.

\r\n

بازداشت امام

\r\n

متوكل عباسي، دستور جلب امام هادي عليه‏السلام را به همراه امام عسكري عليه‏السلام به منظور كنترل بيشتر آن‏ها و شيعيان صادر كرد و آن دو امام بزرگوار را به شهري نظامي وارد نمود كه تفاوتي با زندان نداشت. در عين حال، خليفه عباسي در بازداشت امام هادي و عسكري عليهماالسلام سخت‏گيري بيشتري مي‏كرد و در هنگام پيدايش جريان‏هاي خاصي كه نوعي تهديد بر ضد حاكميت به شمار مي‏آمد، شخص امام و ياران نزديك حضرت را به زندان مي‏انداخت. اگر چه مدت زمان زنداني شدن امام حسن عسكري عليه‏السلام به طور دقيق مشخص نيست، از روايات چنين بر مي‏آيد كه آن حضرت در زمان خلافت هر سه نفر خليفه معاصر، به زندان افتاده است. امام عسكري عليه‏السلام در زمان معتز به همراه برادرش جعفر به زندان افتاد. حضرت در دوران مهتدي هم به زندان افتاد كه مقارن با كشته شدن خليفه بود. آن حضرت در سال 259 ق، هم‏زمان با حكومت معتمد عباسي نيزدر بازداشت او به سر مي‏برد.

\r\n

نقشه شوم

\r\n

معتز، خليفه جوان و مغرور عباسي، در سال 252 قمري به خلافت رسيد و در سال 255 قمري، كشته شد. او براي حفظ قدرت و حكومت خود، دست به هر جنايتي زد و از هيچ عمل وحشيانه‏اي فروگذار نكرد. معتز در دوران سه ساله حكومت خودكامه خود، مسلمانان راستين و بزرگان شيعه را تحت فشار قرار داد. شيعيان و سادات علوي در دوران حكومت او، با شديدترين شكنجه‏ها در زندان‏ها به سر مي‏بردند. او براي از بين بردن موانع حكومت خود، دستور قتل امام حسن عسكري عليه‏السلام را صادر كرد و به يكي از درباريان خود به نام سعيد حاجب دستور داد تا امام را به طرف كوفه روانه كرده و حضرت را در بين راه به شهادت برساند، ولي با كشته شدن خليفه توسط گروهي از تركان دربار، نقشه شوم او عملي نشد و آن حضرت از اين حادثه جان سالم به در برد.

\r\n

شمع پروانگان

\r\n

امام حسن عسكري عليه‏السلام مدتي در زندان دژخيم زمان خود به نام «نحرير» گرفتار بود. همسر نحرير به او اعتراض كرد و او را از عاقبت بدرفتاري با آن حضرت برحذر داشت، ولي او برعكس توصيه‏هاي زن خود عمل كرده و دستور داد تا حضرت را در قفس درندگان و شيران بيندازند. دستور نحرير به اجرا در آمد. او بعد از مدتي براي بازديد چگونگي قتل امام و فرستادن گزارش، نزديك قفس آمد و با صحنه بي‏نظيري مواجه شد؛ امام عليه‏السلام در ميان درندگان در حال عبادت بود و آن‏ها در گرد آن حضرت حلقه زده و زانوي ادب و احترام در مقابل حضرت به زمين زده بودند، نحرير بعد از ديدن اين منظره، امام عسكري عليه‏السلام را آزاد كرد.

\r\n

شب حادثه

\r\n

امام حسن عسكري عليه‏السلام ، در شب شهادت خود، نامه‏هاي زيادي نوشت و آن‏ها را به نامه رسان خود داد تا به شهر مدينه برساند. حضرت در آخرين لحظات عمر مبارك خود، آب خواست و فرمود: «مي‏خواهم نماز بخوانم». خادم حضرت، سجاده را براي امام آماده كرد. حضرت وضو گرفت و نماز صبح را در بستر به جا آورد. بعد كاسه آب را از خادم خود گرفت تا مقداري از آن را بنوشد كه دست حضرت لرزيد و ظرف آب به دندان‏هاي حضرت برخورد مي‏كرد. حضرت به خادم خود فرمود تا فرزندش امام زمان را حاضر كند. در اين هنگام، نرجس خاتون، مادر امام زمان عليه‏السلام به همراه آن حضرت وارد اتاق شد همين كه چشم حضرت به امام زمان افتاد، گريه كرد و فرمود:«اي سيد اهل بيت، مقداري به من آب بده كه من به سوي پروردگار خود رهسپارم». امام زمان پدر بزرگوار خود را سيراب نمود و حضرت جان به جان آفرين تسليم كرد. امام عسكري عليه‏السلام ، در روز جمعه، هشتم ربيع الاول سال 260 قمري، بعد از نماز صبح در 28سالگي به شهادت رسيد.

\r\n

 

\r\n