روابط عمومی

 

به گزارش پایگاه خبری، دکتر محمدعلی مکی‌زاده، استاد پترولوژی (سنگ‌شناسی) متولد دی‌ماه ۱۳۴۴، سفر علمی خود را از کوچه‌پس‌کوچه‌های تفت و یزد آغاز کرد و سپس راهی اصفهان شد. او که ابتدا در رشته شیمی تحصیل می‌کرد، به دلیل عشق بی‌پایان به دنیای کانی‌ها، تغییر مسیر داد و وارد دنیای زمین‌شناسی شد. مسیر او هموار نبود؛ از دوران خدمت سربازی و راه‌اندازی موزه معدن یزد در دهه ۷۰ تا گذراندن دوران سخت دکتری در دانشگاه شهید بهشتی که با از دست دادن همسرش در سال ۱۳۸۳ به یک نقطه عطف دردناک در زندگی‌اش تبدیل شد. اما او با انرژی مضاعف بازگشت و از سال ۱۳۹۱ به عنوان عضو هیات علمی، فصلی نو را در دانشگاه اصفهان رقم زد.

شایان یادآوری است، دکتر محمدعلی مکی‌زاده، عضو هیات علمی دانشگاه اصفهان و فرزند مرحوم دکتر محمود مکی زاده استاد بازنشسته گروه اقتصاد دانشگاه اصفهان است که سال‌ها در دانشگاه یزد و اصفهان به فعالیت‌های علمی پرداخته است.

وی با رویکردی بین‌رشته‌ای، پیوند میان زمین‌شناسی، شیمی و فیزیکِ طیف‌سنجی را محور فعالیت‌های خود قرار داده است. در کارنامه علمی او بیش از ۱۰۵ مقاله علمی در ژورنال‌های معتبر به ثبت رسیده است. او علاوه بر تدریس و پژوهش، مسئولیت موزه گروه زمین‌شناسی دانشگاه اصفهان را بر عهده دارد و همواره در تلاش بوده است تا مرزهای دانش زمین‌شناسی را در ایران توسعه دهد.

معمای شهاب‌سنگ دشت مورچه خورت؛ چالشی در تراز جهانی

یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های کنونی دکتر مکی‌زاده، تحقیق بر روی نمونه شهاب‌سنگی است که توسط یک کشاورز در «دشت مورچه خورت در شمال اصفهان» کشف شده است. این سنگ با وزن چند گرم، دارای ترکیبات شیمیایی و ساختار کانی‌شناسی بسیار غیرعادی است که با سنگ‌های زمینی و حتی شهاب‌سنگ‌های شناخته‌شده همخوانی ندارد. دکتر مکی‌زاده با تأکید بر اینکه «خودِ سنگ را کسی روی زمین ندیده» و گزارش‌های وجود آن به‌صورت غیرمستقیم از داده های کاوشگران مریخ و کمربد سیارکی است، تلاش دارد با استانداردسازی و استفاده از طیف‌سنجی‌های پیشرفته، این نمونه را به عنوان نخستین شهاب‌سنگ با این ترکیب کانی شناسی خاص در جهان معرفی کند. وی در این راه، همکاری‌های علمی خود را با دانشگاه‌های معتبر بین‌المللی آغاز کرده است.

از «اعتماد به بخش خصوصی» تا خودکفایی آزمایشگاهی

دکتر مکی‌زاده با انتقاد از چالش‌های تاریخی تأمین دستگاه‌های آنالیز که ریشه در تحریم‌ها و نوسانات ارزی از سال ۸۲ دارد، رویکرد مدیریتی خود را بر پایه اعتماد به بخش خصوصی بنا نهاده است. او می‌گوید: «من هیچ‌وقت منتظر کمک‌های دولتی نمانده‌ام. برای تأمین تجهیزات تلاش کردم و با کمک دکتر قائم فرد مدیر بنیاد حامیان دانشگاه و  آقای مهندس یارمحمدی که با پادرمیانی و حمایت خود مسیر را هموار کردند، موفق شدم اعتماد بخش خصوصی را جلب کنم.»

حاصل این تعامل، استقرار میکروسکوپ الکترونی روبشی در دانشگاه بوده که هم‌اکنون ۵۰ درصد از کارهای بخش سنگ‌شناسی را پوشش می‌دهد. او تأکید می‌کند که این همکاری، یک مدل موفق برای استقلال دانشگاه است.

طیف‌سنجی رامان؛ نیاز استراتژیک برای تمام علوم

دکتر مکی‌زاده، دستگاه «طیف‌سنج رامان» (Raman Spectrometer) را « پیشرفته ترین دستگاه شناسایی مواد» می‌داند. او با اشاره به اهمیت این دستگاه که هم‌اکنون در مریخ‌نوردپرزویرنسبرای اکتشافات فرازمینی استفاده می‌شود، می‌گوید: «طیف‌سنج رامان، نامی که منشأ آن به فیزیکدان هندی برمی‌گردد، ابزاری است که تشخیص الماس طبیعی از مصنوعی، تا آنالیز داروها،مواد صنعتی، مواد غذایی و ترکیبات پیچیده شیمیایی را در چند ثانیه ممکن می‌سازد.»

وی که نگران افزایش قیمت‌های افسارگسیخته (از ۶۰۰ میلیون تومان در سال ۹۶ به بیش از ۲۰ میلیارد تومان در حال حاضر) است، معتقد است این دستگاه نه تنها برای زمین‌شناسان، بلکه برای دانشکده‌های شیمی، داروسازی، خاک‌شناسی و... یک ضرورت حیاتی است. او تأکید دارد که با ورود بخش خصوصی و اعتماد به توان این شرکت‌های دانش‌بنیان، باید این فناوری در دانشگاه مستقر شود تا وابستگی کشور به آنالیزهای خارجی قطع گردد.

نگاه به آینده؛ تسهیل‌گری برای پیشرفت

دکتر مکی‌زاده ضمن سپاس از مدیریت دکتر رحیمی در راه اندازی مرکز گوهر شناسی،معتقد است دانشگاه باید به جای مانع‌تراشی، فضای حضور بخش خصوصی را تسهیل کند. او که با تکیه بر توان خود و حمایت‌های دلسوزانه، راه را برای ارتقای زیرساخت‌های علمی باز کرده است، هدف خود را تربیت نسل جدیدی از پژوهشگران و تجهیز آزمایشگاه به سطحی می‌داند که نه تنها نیاز داخلی را برطرف کند، بلکه به قطبی برای درآمدزایی و خدمات علمی تبدیل شود.

او با امید به کمک خداوند و پشتکار شخصی، مسیر خود را برای رساندن توان آزمایشگاهی گروه به «۲۰۰ درصد کارایی» (با تکمیل میکروسکوپ الکترونی و دستگاه رامان در مرکز گوهر شناسی) ادامه می‌دهد تا ثابت کند علم و پژوهش در ایران معطلِ بودجه‌های محدود نخواهد ماند.

پیام به جامعه علمی

استادِ گروه زمین‌شناسی دانشگاه اصفهان در پایان با تأکید بر اینکه دانشگاه باید تسهیل‌گرِ حضورِ صنعت و بخش خصوصی باشد، می‌گوید: «ما در اینجا به دنبال تولید علمِ کاربردی هستیم. دستگاه‌هایی که ما وارد می‌کنیم، نه تنها هزینه‌های ارسال نمونه به خارج را حذف می‌کند، بلکه می‌تواند به قطبی برای درآمدزایی و ارائه خدمات فوق‌تخصصی به صنایع دارویی، خاک‌شناسی، زمین‌شناسی و معدن تبدیل شود. مسیر ما مشخص است؛ کار و تلاش برای اعتلای نام ایران در علوم زمین.»