دکتر سیروس شفقی بنیان گذار گروه جغرافیای دانشگاه اصفهان دار فانی را وداع گفت
دکتر سیروس شفقی استاد بازنشسته جغرافیای دانشگاه اصفهان و بنیانگذار گروه جغرافیای آن دانشگاه، اصفهانشناس، عضو و یکی از مؤسسین انجمن جغرافیدانان ایران، رئیس انجمن دوستداران اصفهان روز جمعه 6 آبان 1401 درگذشت.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه اصفهان،
مرحوم دکتر شفقی پس از اخذ درجه دکتری در سال 1344 برای تدریس دروس نقشهکشی و کوچ
نشینی در دانشگاه کلن دعوت شد و به عنوان استادیار علمی و رسمی مشغول به کار گردید. دکتر شفقی از آذرماه 1345 به دانشگاه اصفهان منتقل و به
استخدام دانشگاه اصفهان درآمد و گروه جغرافیای دانشگاه اصفهان را بنیان نهاد.
آن استاد مرحوم در خصوص فعالیت های
تحصیلی خود گفته است: " در آلمان که بودم، پس از
اتمام تحصیل، در دانشگاه مشغول به کار شده بودم که از طرف دولت ایران نامهای آمد
ودر آن از تمام ایرانیان تحصیل کردهای که در دانشگاه مشغول بودند دعوت به کار شده
بود. یک هفته از دانشگاهی که کار میکردم مرخصی گرفتم و آمدم ایران. از بین
شهرهایی که میشد بروم من اصفهان و شیراز را کاندید کردم؛ 3 روز رفتم شیراز و 3 روز هم آمدم اصفهان که اینجا را
ترجیح دادم. برگشتم به کلن و استعفایم را نوشتم. اما استادم قبول نمیکرد و نامه
نوشت که ایشان آسیستان من است و با من قرارداد بستهاست …. آنزمان سال 45
بود… تا آذر ماه ماندم که البته باید مهر به ایران برمیگشتم. وقتی آمدم اصفهان،
آذر ماه بود و سه ماه از سال تحصیلی گذشته بود. دیدم 120 دانشجو برای رشته جغرافیای انسانی-اقتصادی
و جغرافیای طبیعی ثبت نام شده ولی معلم نداشتیم. مجبور شدیم از دبیران مجرب شهر
اصفهان کمک بگیریم و خودمان هم مثل یک معلم مدرسهای 25 ساعت در هفته درس بدهیم. تا به مرور
فارغالتحصیل پیدا کردیم و به کادرمان اضافه شد
وی در سال 1356 به مقام استادی نائل آمد. علاوه بر
تأسیس و مدیریت گروه جغرافیا و علوم اجتماعی دانشگاه اصفهان، تصدی ریاست دانشکده
اقتصاد و علوم اداری و دورههای شبانه را بر عهده داشتهاست و چندین دوره عضویت
هیئت ممیزه دانشگاه را داشتهاست.
نخستین نقشه
جغرافیایی شهر اصفهان به کمک عکس هوایی توسط ایشان تهیه و ترسیم گردید.
دکتر شفقی در مهرماه سال 1381 به افتخار بازنشستگی نائل آمد.
از فعالیتهای علمی-خدماتی وی تأسیس
کتابخانه گروه جغرافیای دانشگاه اصفهان بدون کمکهای مالی دانشگاه، راه اندازی و
تأسیس ایستگاه هواشناسی در دانشگاه اصفهان، نماینده گروه جغرافیای دانشگاه اصفهان
در کمیته برنامهریزی دروس در شورای عالی انقلاب فرهنگی، عضو شورای شهرسازی و اسم گذاری
اماکن و معابر عمومی شهرداری اصفهان، عضو کمیته جغرافیایی مرکز گفتگوهای تمدنها،
عضو و مؤسس انجمن جغرافیدانان ایران و دبیر بخش جغرافیای شهری و برنامهریزی شهری
فصلنامه تحقیقات جغرافیاییو محقق علمی مرکز دانشنامه جهان اسلام میباشند
وی دبیر ششمین کنگره جغرافیدانان
ایران که در دانشگاه اصفهان برگزار گردید بود. علاوه بر عضویت در انجمن
جغرافیدانان ایران و آلمان، عضو انجمن جغرافیدانان جهان (I.G.U.) نیز میباشند.
بخشی از تلاشهای او در این سه دهه
اخیر متمرکز بر تعریفی از شهر اسلامی شد، آنچه خود پیشنهادش را برای ایجاد یک ردیف
درسی دانشگاهی به شورای انقلاب داده بود. تدریس درس شهرهای اسلامی و نبود منبع
فارسی مناسب، دکتر شفقی را به سمت تألیف کتابی در این موضوع سوق داد
شایان ذکر است، در 17 اسفند 1394 آیین نکوداشتی برای
وی از سوی گروه جغرافیای خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد، مرکز اصفهانشناسی
و خانه ملل وابسته به سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان، 22 دیماه 1398 در نشستی با عنوان «اصفهان
از فراز نقشهها» از وی تجلیل به عمل آورد. همچنین وی در 27 تیر 1397 میهمان برنامه زندهرود سیمای اصفهان بود.
روزنامه اصفهان
زیبا در شماره 9 تیر 1400 صفحاتی را به وی اختصاص داد.
تألیفات
- جغرافیای
اصفهان، به ضمیمه یکصد و پنجاه قطعه نقشه، نمودار و عکس، انتشارات دانشگاه
اصفهان - بازار
بزرگ اصفهان، نشر سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری مرکز اصفهانشناسی وخانه ملل - درآمدی
بر شناخت شهر اسلامی-ایرانی: نمونههایی ازشهرهای جهان اسلام، ایران، اصفهان - بررسی
مناطق خشک و کویرهای ایران، انتشارات دانشگاه اصفهان
مقالات
خارجی
- Die
Stadt Täbriz und ihr Hinterland, Dissertation Universitat zu Koln, Koln
1965. -
Nomaden in heutigen Iran, Zeitschtift fur Auslandische Lanwirtschaft. Heft
4/1974. Berlin. -
Religion der Naturvolker und Nomaden, “Religion der Kurden”, Universitat
zu Koln 1965. -
Ariaschahr, Die neue Eisenhuttenstadt bei Esfahan/Iran,
Wirtschafts-geographie, Heft 6/1975. - Die Qaschgai
in Sudiran, Ein Nomadenvolk in der Umstellung auf die Neuzeit, Heft/1977. -
Bildung von Stadtvirteln in Esfahan, Interdiziplinere
IRAN-Forschung.wisbaden 1976 - Ali
Moschee. II International Congress on the History of Turkish and Islamic
Scince and Technology. 28 April-2 May Istanbul 1986 . -
Hausing: The Development of old Residential Areas in Iranian Citties .The
XXVIII World Congress on Hausing, April 15-19, 2000. Abu Dhabi .
مرحوم دکتر شفقی
در سال 1312 در شهر ارومیه دیده به جهان گشود و در 6 آبان 1401 در شهر اصفهان درگذشت.



